Programlama Araçlarına Lisans Açısından Kısa Bir Bakış
Web yazılımcılar olarak genellikle açık kaynak kodlu araçları kullanarak geliştirme yaparız. En azından bende ve tanıdığım dostlarımda durum böyle…
Peki geliştirme araçlarınızı seçerken lisans konusuna dikkat ediyor musunuz?
Eğer cevabınız evet ise; bu yazıyı okumaya devam etmenize gerek yok. Ancak cevabınız, “hayır ” ya da “hiç aklıma gelmedi” vb ise o zaman bu kısa yazıyı okumanızda fayda var. Çünkü kullandığımız araçların lisansları, projemizin geleceğini, özellikle de en önemli konu olan parasal boyutunu çok etkiler.
Programcı olarak kullandığımız araçları ikiye ayırabiliriz.
Birincisi; “php eclipse” ya da “netbeans php” (bunlar php editörleridir) gibi aracın kendisini kullandığımız ve kodlarında herhangi bir değişiklik yapmadığımız araçlardır. Bu tür araçların, açık kaynak lisanlarından birisine sahip olduğundan emin olmanız, bu araçları kullarak projeler geliştirmenize yeterli olduğu için bu yazının dışında tutuyorum.
İkincisi; Kodlarında ve dolayısi ile içeriğinde bir takım değişiklikler yaparak kullandığımız araçlar vardır. Örneğin frameworkler (codeigniter, zend framework vs) veya içerik yönetim sistemleri (wordpress, joomla, drupal vs) bunlardandır. Bu tür araçları kullanırken geliştiricilerin lisans konusuna dikkat etmesi gerekir. Programcı bu konuda bir çok lisans tipi ile karşılaşabilir. Bu lisansların herbirini ayrıntılı ele alarak, incelemek gibi bir amacım yok bu yazıda…Sadece kısa bir bakış açısı vermek amacıyla, temel bir kritere göre lisans tiplerini ikiye ayırmak istiyorum.
Geliştirici lisans metninde şu sorunun cevabını aramalı;
Aracı kullanarak, araçta değişiklikler yapıp ortaya çıkardığı yeni ürünü farklı bir lisansla dağıtabiliyor mu ? Bir başka deyişle geliştirdiği ürünü kendi ticari (kapalı kod) lisansıyla satabilecek mi?
Açık kaynak bir aracı kullanarak ticari lisanslama yapmak doğru mu, değil mi tartışması ayrı bir konu. Ancak geliştiricinin, kendi el emeğini ve göz nurunu, açık kaynak olarak dağıtma ya da ticari kapalı kod olarak satmayı kendisinin seçebilmesi gerekir. Buna inandığımı belirterek, işin biraz da felsefesine kaçan bu konuyu kapatıyorum.
GPL ; Bu ve bundan türeyen lisanlarda, eğer kodlarda değişiklik yaparak yeni bir ürün ortaya çıkarıyorsanız, bunu kapalı kod ya da farklı bir lisansla dağıtamıyorsunuz. Kısacası, geliştirdiğiniz yeni ürünün kodlarını kapatarak ve farklı bir lisansla (örn. ticari lisans vs) satamıyorsunuz. Yeni ürünü, halka açmadan kendi bünyenizde kullanabilirsiniz. Ancak dağıtmaya kalkarsanız yine GPL lisansı ile açık kaynak kodlu olarak dağıtmak zorundasınız. Örneğin Joomla, Drupal, WordPress GPL lisanslı yazılımlar olup, bunların kaynak kodlarında değişiklik yaparak yeni bir ürün ortaya koyduğunuzda bunu GPL den farklı bir türde lisansla satamıyorsunuz, dağıtamıyorsunuz. Şimdi aklınıza hemen gelebilir; O zaman joomla, drupal, wordpress için çeşitli eklentilerinin satıldığını görüyorum, bunları yaptığı yasal değil mi diye sorabilirsiniz… Tabi ki hayır; söz konusu eklentiler, adı üstünde eklenti… Örneğin bir joomla eklentisi temel joomla framework üzerinde değişiklik yaparak geliştirilmiyor. Bu eklentiler, joomla frakework’ün sunduğu imkanlarla kodda değişiklik yapılmaksızın frameworke entegre edilebilmektedir. Dolayısı ile Joomla GPL lisanslı olmasına rağmen eklentiler ticari lisansla satılabilmektedir. Aynı durum Drupal ya da WordPress te de mevcuttur.
BSD ve MIT; Aslında BSD ya da MIT, farklı lisans türleri. Ancak yukarıda bahsettiğim persfektiften baktığımızda, bu ikisi birbirine çok benzer. Yani BSD ya da MIT lisansına sahip bir yazılımı ya da aracı kullanarak, kodlarda değişiklik yaparak ortaya çıkardığınız yeni ürünü (kaynak lisans bilgisi belirtmek şartıyla) kapalı kod olarak, ticari lisansla satabiliyorsunuz. Örneğin Codeigniter ve Zend Framework BSD lisansına sahip olup, bu araçları kullanarak ürettiğiniz ürünlerin kodlarını kapatarak kendi ticari lisansınız altında satabilirsiniz. Ancak burada kaynak lisans bilgisi belirmeniz gerektiğini tekrar vurgulamak isterim.
Lisans konusuna genel olarak bu şekilde bir giriş yapmak, dikkatinizi çekmek için yeterli olur sanırım. Belki ileride tüm lisans türlerini ayrıntılı olarak ele alıp karşılaştırma fırsatı bulurum.
Sevgilerimle