şimdi bu işler geliştiricinin tercihlerine ve proje göre değişir. daha önce de hep yazdım. bana göre doğru olan başkasına göre yanlış olabilir. ama müşteriye göre değişmez bir kural var; performans. özellikle benim hitap ettiğim küçük ve orta ölçekli firmalar için konuşuyorum. yaptığım şey, shared hosting üzerinde çalışmalı (ya da en azından 256 mb vps üzerinde çalışmalı) yoksa sorun yaşıyorum. küçük ve orta ölçekli bir firmaya ayda 300 dolar ve üzeri verip dedicated almalısın yoksa yazdığım yazılım böyle yavaş çalışır demenin imkanı yok benim için. freelance çalışanların tamamına yakını için durum böyle. hal böyle olunca zend alternatif olmaktan çıkıyor. bu açıdan yii gerçekten cuk oturuyor benim ihtiyacıma.

yani anlatmak istediğim değerlendirirken sadece frameworkün kendisine bakmak hataya düşürür insanı. çevre faktörlerine de bakmak lazım. bu yazılımı kim kullanacak, bütçesi ne, yazılımı kullanarak ne kadar para kazanacak.

şimdi magento bu yazdıklarıma en güzel örnek. magento fonksiyonel açıdan en güzel açık kaynak kodlu sanal mağaza yazılımı ama çok hantal. ben şahsen dedicated üzerinde çalışmayacaksa magentoyu kimseye önermiyorum. shared hosting üzerinde, şöyle kullanıcı sayısı ortalama bir mağaza için magento hayal. hem kullanıcıya hem de mağaza sahibine işkence oluyor. böyle bir müşteri için ben prestashop ya da opencart ı kurup geçiyorum. çoğu için yetiyor da artıyor bile. modifikasyon ve modül geliştirme bu ikisinde de çok daha kolay. magentoya göre ışık hızı ile çalışıyor neredeyse. kutudan çıktığı hali ile (müşteri açısından) magento ile prestashop arasında öyle büyük farklar yok bana göre. özellik listesine bakıldığında farklar var tabi ama magento kullanmakta ısrar etmenin maliyeti, o özellikle ilgili prestashop üzerinde geliştirme yapmaktan çok daha yüksek.

freelance çalışmada durum böyle oluyor genelde. ama ilk 500 arasına giren kurumlara iş yapan bir yazılım firması için elbette zend vazgeçilmez bir araç.

ancak telafuz edilen belli başlı tüm frameworkleri fiili projelerde kullanmış birisi olarak yii ‘yi incelemediyseniz bir inceleyin derim. her projede zf kullanılamıyor. daha hafif bir fw ihtiyaçları için codeigniter önermişsiniz ama yii’yi inceledikten ve birkaç iş yaptıktan sonra fikrinizin değişeceğine eminim.

yaklaşık 10-15 freelace yazılımcı yakın arkadaştan oluşan bir grubuz biz. ayrı çalışıyoruz, kendi işlerimiz var. faturalarımızı ayrı kesiyoruz. birkaç tanesi farklı ülkelerden. ama ortak çalıştığımız projeler oluyor zaman zaman. bu yazdıklarım, en azından bu grup açısından söylüyorum ortak olarak kabul edilen görüşler. ama tabi sadece görüştür. fanatik olmaya gerek yok.

ORM yapılarının çoğalması ile artık bir çok sorun kendiliğinden çözülür hale geldi. Kod yığınlarının arasında boğulmadan Programlama ile uğraşmak oldukça keyif vermeye başladı. Zend kullanan Magento E-Ticaret sistemi ile uğraşmaya başladığımda hissetmiştim MVC frameworklerin gücünü normal bir insanken Örümcek Adam hissiyatı vermeye başladı kod yazmak ordan oraya zıplamadan “Erişmek” güzel çok güzel

4 yıldan fazla zamandır bir çok MVC yapısını inceledim.
Her ne kadar hantallığından bahsedilsede Zend içlerinde en iyisi halen

Hangi FrameWork konusunda bir kaç fikrimi beyan etmek istedim.

Framework tercih etmeden önce projeyi “0″ dan yazmalımıyım sorusuna cevap vermek gerek.

İçerik yönetim sistemi ve E-Ticaret olarak ücretsiz çok kapsamlı sistemler sunulmuş durumda (genel talepler açısından iki örneği verdim). Bu tarz bir site kurmayı istiyor yada sizden isteniyorsa mevcut uygulamalardan birini kullanmanızı tavsiye ederim. İçerik yönetim sistemlerinden Joomla , WordPress ve Drupal [Joomla'nın kendi FrameWorkünü kullanabiliyorsunuz ek olarak belirteyim] , E-Ticaret için Magento [bence kendini geliştirmekte olan her Php programcısının incelemesi gereken bir sistem],Presta [daha basit ürün gereksinimleri için] gibi örnekler var.

Hangi FrameWork sorusunu soran herkes için verebileceğim tek cevap CodeIgniter.

Bu soruyu soran her programcının zaten öğrenme yada geliştirme aşamasında olduğu yüksel olasılıktır.

Neden CI?

FW lerin geneli Artık tamamen Nesne Yönelimli programlamaya geçiş aşamasında. Özellikle Zend, CakePhp gibi uygulamalar bu yapıda baya ilerlediler.

Zaten ORM CRUD gibi kavramlar bu yapılanmanın ürünleri. Nesne yönelimli programlama Php geliştiricileri tarafından kullanmaya başlanması artık zorunlu bir eğilim.

Nesne yönelimli programlama nedir arkadaş diye soracak olanlara şöyle diyeyim : bir masa istendi sizden oturdunuz yaptınız 4 bacak bi tabla çaktınız geçtiniz. sonra o masanın daha büyüğü istendi ama malzeme aynı ee napcaksınız yeni bir masa daha.

Ama biraz kendinizi geliştirip bu masayı modüler olarak planlasanız nasıl olur? mesala bir aparatla iki masa birleştirilebilse yada aparatla yine yeni tablalar eklenebilse vs. gibi. Erişilebilirlik açısından nesne yönelimli programlamanın faydalarının bana göre en basit anlatımı bu.

Yapısal olarak bütün FWler aynı şeyi vaad ederler daha az kod daha az zaman daha çok iş.

Bunların içinde en kolay öğrenilebileni CodeIgniter incelediklerimin içinde. Bir çok Php geliştiricisi arkadaşıma 2-3 saatlik bir anlatımla başlamalarını sağladım.

Bunun dışında “Büyük Proje Nedir” diye soran arkadaşlarıma net cevap veriyorum “Tek başınıza yapamayacağınız hatta 2-3 arkadaş birleşip yapamayacağınız” projedir )) Örnek : Hem üye hem personel hem bayi gibi bir gereksinimi olan diğer yandan dağıtılabilir ve aynı zamanda soap xml json gibi veri çıktıları veren bir taraftan mobil desteği olacak aynı zamanda intra netide olacak hatta muhasebe departmanına destek verecek bir yazılım yazacaksanız Zend Kullanmanızı öneririm hatta kullanıcı sayısını çok düşünüyorsanız o zaman garanti zend ))

Ama diğer arkadaşlar için önerim

CI FrameWork + Smarty Template Engine [Özellikle Cache Motoru açısından temel gereksinimleri karşılıyor] + Jquery JavaScript FrameWork bence ideal bir başlangıç paketi olur.

Zaten bir FrameWork’ü öğrendiğinizde özellikle Nesne Yönelimli Progralmama [OOP diye gördüğünüz herşeyin türkçesi] konusunda ilerledikçe bütün frameworkler çerez gelir.

sorularınıza gelince drupal, programcı iseniz ve bir içerik yönetim sistemi üzerinden projelerinizi geliştirecekseniz en iyi seçenek…

ama birkaç konu var dikkat etmeniz gereken. birincisi lisans konusu. drupal gpl lisanslı dır. yani drupalı alıp geliştirerek ürettiğiniz yeni uygulamaları (kodlarını kapatıp) satamazsınız. yine gpl olarak dağıtmanız lazım. ek modül geliştirerek yani core drupal üzerinden değişiklik yapmadan kendi kodunuzu entegre ederseniz modüllerinizi satabilirsiniz. fakat php frameworkler de bu durm biraz daha serbest. hemen hemen hepsi ya bsd lisanslı ya da mit lisanslı her iki lisansta ticari uygulama geliştirmeye müsade ediyor.

özet olarak drupal camiasının hazır ortamını kullanarak gelir elde etmeyi hedefliyorsanız yani mevcut drupal kullanıcılarına hitaben ek modül geliştirip satacaksanız doğru bir seçenek. bu konuda joomla da var alternatif olarak ama bence wordpress ve drupal daha doğru seçenekler. hazır müşterisi çok fazla. üstelik drupalla gelen yapıda bir çok şey hazır geliyor. kısa süreli ve çok fazla özel istek içermeyen müşteri sitelerinde hızlıca projeyi teslim edersiniz. iş yükünüzü çok azaltır.

ama bağımsız uygulamalar geliştirmeyi hedefliyorsanız. lisans sorunları yaşamak istemiyorsanız. çok daha esnek bir yapıya ihtiyazcınız varsa yii, codeigniter, cake gibi php frameworkleri kullanmanızda fayda var.

yani her iki seçeneğin kendine göre alvantajları ve dezavantajları var. önemli olan sizin tercihleriniz ve ne tür projeler yapacak olduğunuz. ama bana sorarsanız uzun vadeli düşününce php frameworklere yönelin.

ayrıca sınırlar koymak da doğru değil. ben hepsini kullanıyorum. drupal, joomla, wordpress, yii, cakephp, codeigniter… müşteri ihtiyaçlarına hangisi uygunsa… bazen müşteri öyle birşey istiyor ki, örneğin joomla da ücretsiz bir modül işini tamamen görüyor. o zaman tekrar baştan kodlama yapmaya gerek yok. ya da aynı wordpress ve drupalda geçerli. ama bazı müşteriler öyle şeyler istiyor ki sıfırdan geliştirmeniz gerekiyor. o zaman yii ya da diğer php frameworkler çok daha uygun seçenek oluyor. ya da örneğin bir uygulama geliştireceksiniz ve pazarının çok iyi oldğunu ve çok fazla sayıda satacağını tahmin ediyorsunuz. o zaman lisans konusu önem kazanıyor, gpl yerin bsd ya da mit lisanslı araçlar daha doğru araç oluyor.

birde drupal zaten kendisi bir framework. özel olarak bir nedeniniz olmadıkça başka bir framework kullanmadan da işinizi görürsünüz.

drupal kodlama konusunda ahkam kesmeyeyim. drupal geliştirme konusunda çok fazla çalışmadım. ancak framework yapısını değerlendirecek olursam drupal ve joomla diğerlerinden uzak ara önde. özellikle drupal konusunda tasarımcılardan çok programcılara yönelik bir framework oldğunu söylüyorlar ki buna bende katılıyorum. yani görsellikten çok fonksiyonellik arayan ya da geliştirmeleri görsellikten çok fonsiyonel tarafta olacak geliştiriciler daha çok drupal tercih ediyor…

toparlamak gerekirse:
1. sorunuz: evet yaklaşımınız doğru ama sadece drupal ile sınırlı kalmak doğru değil
2. sorunuz: drupal kodlamak kolaymıdır? programcı için hiçbirşey kolay ya da zor değildir. çok göreceli bir soru bu…
3. sorunuz: yukarıda yazdım bununla ilgili

kolay gelsin

Sorunuza gelince;

Yazacaklarım kafanızı biraz daha karıştırabilir. Onu baştan belirteyim.

Php frameworkleri okadar fazla ki, php dilinin yapısal olarak kolay kodlanabilir ve öğrenilebilir olmasından dolayı, şu an programlama dilleri arasında en fazla frameworke sahip dil php yanılmıyorsam. Bu da doğal olarak seçim yapacak olak geliştiricilerin kafasını çok karıştırıyor. Buna ben de dahilim.

Her gün yenileri ekleniyor. Şahsi olarak hemen hemen tüm frameworkleri sürekli takip ederim. Özellikle yeni çıkanları. Bu nedenle bu konudaki görüşlerim değişkenlik gösteriyor.

Php frameworkler 2 yaklaşım doğrultusunda geliştiriliyor. Birincisi “convention over configuration” denilen konfigürasyondan ziyade, geliştirme yaparken belirli kuralara uyulması gereken frameworkler. İkincisi ise mümkün olduğu kadar geliştirme kuralı koymaktan uzak duran ancak geliştirme başlamadan önce yoğun konfigürasyon gerektiren frameworkler.

Birincisine örnek cakephp, ikincisine örnek ise zend framework tür.

Birinci grup frameworkler hemen hemen hiç konfigürasyon gerektirmediği için projeye başlamak çok hızlı olur. Ancak çok fazla kural koyduğu için geliştiricinin elinden esnekliği alır. Yani geliştiriciyi daha çok kısıtlar. Ama kullanması çok kolaydır ve çok hızlı proje geliştime olanağı sağlar.

İkinci grup frameworklerde geliştirmeye başlamadan önce yoğun olarak projenizle ilgili çeşitli konfigürasyon yapmak gerekir. Projeye başlama süreci daha zor ve sancılıdır. Ayrıca geliştirme süreci de ilk gruba oranla daha yavaştır. Ancak birinci gruba oranla, geliştiriciye çok daha fazla esnek bir geliştirme ortamı sunar. Kısacası geliştiriciyi daha az kısıtlar…

Kohana ise bu iki grup frameworkun tam ortasında…

Özet olarak ikinci grup php diline çok hakim, profesyonellere hitap eder.

Türkçe kaynak konusunda malesef durum tüm frameworkler için içler acısı. Cakephp gibi bazı frameworklerin klavuzlarının büyük kısmı türkçeye çevrilmiş olsa da yetersiz. Eğer bu işe ciddi anlamda girecekseniz ingilizce kaynaklardan faydalanmanın yolunu bulmanız gerekiyor. Ayrıca takıldığınız noktalarda (ki kesinlikle olacaktır) frameworkun kendi forumlarında sorunuzu dile getirebilmeli ve verilen cevapları anlayabilmelisiniz. Çok ileri seviye bir ingilizce değil bu, ancak biraz bilmek gerekiyor. Ha bu arada codeigniter.gen.tr ‘yi unutmamak gerekir.

Bir de bu yukarıda yazdıklarımın dışında yeni yeni frameworkler çıkmakta ki bazıları gerçekten gelecek vaadediyor. Bunlardan birisi Yii (www.yiiframework.com)… özellikle web 2.0, yani javascript, ajax vs kullanacaksanız (ki gelecek burada) yii çok cazip. İncelemenizde fayda var. Üstelik performansı da çok iyi.

Lokalizasyon ve çok dilli geliştirme, hemen hemen tümünde mevcut.

Özet olarak, yazdığınız kriterlere göre kohana ve yii framework gibi alternatifleri inceleyin. her ikisinin de sitelerinde videolar mevcut o videoları izleyin. nasıl kod geliştiriyorlar görün. Klavuzunu karıştırın. birisi size daha yakın gelecektir mutlaka.

Ancak ileride maaşlı olarak bir şirkette bu konuda çalışmayı düşünüyorsanız. Zend frameworkten başkasına bakmayın. Php geliştirme yapan hemen hemen tüm firmalar zend framework kullanıyor.

Başta yazdığım gibi kafanızı daha çok karıştırmış olabilirim. Ancak size tavsiyem en basit olarak gördüğünüz bir frameworkten başlayın, en azından mantığı çözün. Zaman kaybetmeyin. Beğenmezseniz başkasına geçersiniz çünkü hemen hemen hepsinin konuya yaklaşımı MVC olduğu için adaptasyon çok kolay olur.

Mantık şu;

Controller dosyaları ile kullanıcından gelen istekleri modele iletirsiniz, modelden gelen bilgileri kullanıcıya (view dosyalarına) gönderirsiniz. Adı üstünde kontroller. tıpkı trafik polisi gibi…

Model dosyalarında veritabanı üzerinde yapılacak olan işlemleri tanımlarsınız ve üretilen sonuçları controller a gönderirsiniz.

View dosyaları ise genellikle kullanıcının göreceği sayfayı tanımlarsınız. controllerdan gelen bilgileri burada istediğiniz şekilde, kullanıcıya sunarsınız…

kolay gelsin.

öğrenim kolaylığı ve basit kullanım CI nin en önemli gücü… ancak bazı istisnai durumlarda zend framework (tüm uygulama ve doküman zorluklarına rağmen) daha rasyonel bir araç oluyor. yani benim de eleştirdiğim, hantallık ve geniş(ama çoğu projede gereksiz) kütüphanesi, bazı durumlarda zf ‘yi tercih etmek için tek neden haline gelebiliyor.

yine de CI, daha çok tercih etmek istediğim ve kullanmaktan zevk aldığım bir araç… bunu söylemem lazım. e tabi severek ve zevk alınarak yapılan iş de daha iyi oluyor.

ZEND büyük ölçekli sistemlere uygulanabilir denilse de yeterli dokümanının olmaması -en azından CodeIgniter kadar koaly anlaşılır bir dokümanının olmaması- ve yavaş çalışması nedeniyle, ben büyük ölçekli sitelerde de CodeIgniter’ı tercih etmekteyim.

Yine de herkese göre değişebilen bu tercih meselesinde benim tavsiyem, kolay öğrenip, kolay uygulamaya başlayacağınız, hızlı bir PHP çatısını seçmenizin yararınıza olacağıdır.